Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje objąć opony systemem rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), a także podnieść wymagane poziomy odzysku i recyklingu zużytego ogumienia. Zmiany mają zmniejszyć obciążenia dla samorządów, zakładów wulkanizacyjnych i stacji demontażu, przenosząc większą odpowiedzialność finansową na producentów i importerów opon.
Na czym polega rozszerzona odpowiedzialność producenta
System ROP zakłada, że to producenci i importerzy opon będą musieli finansować zbiórkę oraz recykling zużytego ogumienia, zamiast obciążać tymi kosztami samorządy, zakłady wulkanizacyjne czy stacje demontażu pojazdów. Rozwiązanie to ma zwiększyć odpowiedzialność podmiotów wprowadzających opony na rynek za ich późniejsze zagospodarowanie po zakończeniu okresu eksploatacji.
Planowane jest objęcie systemem ROP opon pełnych o określonych parametrach, a więc stosowanych między innymi w pojazdach i maszynach przemysłowych. Z zakresu nowych przepisów mają zostać wyłączone mniejsze opony, wykorzystywane na przykład w wózkach dziecięcych czy hulajnogach, dla których pełne wdrożenie systemu ROP byłoby nieproporcjonalnie kosztowne względem realnych korzyści środowiskowych.
Dlaczego dotychczasowe przepisy nie wystarczają
Według Polskiego Stowarzyszenia Recyklerów Opon obecny system obejmuje jedynie 75 procent masy opon wprowadzanych na rynek, a pozostałe 25 procent wymyka się ewidencji i często trafia do środowiska. Rocznie ponad 200 ton opon trafia na dzikie wysypiska w lasach, co branża wiąże z przestarzałymi przepisami oraz brakiem regulacji zobowiązujących producentów do pełnego rozliczenia się z masy opon wprowadzonych na rynek.
Z danych stowarzyszenia wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat z terenów gminnych i lasów usunięto ponad 1000 ton porzuconych opon. Polska pod względem recyklingu opon plasuje się obecnie na końcu unijnych statystyk, co dodatkowo motywuje resort do przyspieszenia prac nad nowymi regulacjami.
Nowe, wyższe poziomy odzysku i recyklingu
Zgodnie z propozycjami ministerstwa, minimalne poziomy odzysku zużytych opon mają wzrosnąć do 95 procent, w tym recyklingu do co najmniej 50 procent. Dla opon pełnych rozważane są odrębne, minimalne poziomy odzysku i recyklingu na poziomie odpowiednio 80 procent. Resort planuje również podniesienie wymaganych poziomów odzysku i recyklingu dla wybranych olejów oraz preparatów smarowych.
Zdaniem przedstawicieli branży recyklingowej, moce przerobowe istniejących zakładów pozwalają zagospodarować niemal 100 procent rynku opon, a problemem pozostają wyłącznie luki w przepisach, w tym brak pełnej ewidencji opon wwożonych do Polski wraz z używanymi samochodami sprowadzanymi przez prywatnych importerów.
Nowe przepisy, jeśli wejdą w życie w zaproponowanym kształcie, mogą istotnie ograniczyć skalę nielegalnego porzucania opon w lasach i na dzikich wysypiskach, jednocześnie odciążając budżety samorządów, które dotąd często musiały we własnym zakresie finansować usuwanie tego typu odpadów z terenów gminnych. Ostateczny kształt regulacji zależy jednak od dalszego przebiegu prac legislacyjnych oraz konsultacji z branżą.
